نکات مهم در بازرسی گاز
نکات مهم در بازرسی گاز
تصمیم دارم یکسری مطالب و نکاتی را که یک بازرس گاز در حین بازرسی باید به آنها توجه شود را بنویسم.
البته تمام مباحث گفته شده در ذیل از مبحث 17 مقررات ملی ساختمان گرفته شده است...
اول تعریفی از مهندس ناظر :
شخص حقیقی یا حقوقی که صلاحیت وی مورد تأیید وزارت مسکن و شھرسازی می باشد و کنترل، تأیید
طرح و محاسبات تأسیسات لوله کشی گاز طبیعی و دودکش ھای مربوط به وسایل گازسوز ساختمانھا،
نظارت بر اجرای عملیات لوله کشی و نصب تجھیزات گازسوز را بر عھده دارد.
قبل از اجرای لوله کشی، مھند س ناظر باید ضمن بازدید از محل، نقشه ھای اجرایی را بررسی نموده و
در صورت عدم مشاھده اشکال یا مغایرت، نقشه ھا را جھت اجرا تأیید نماید.
در مواردی که مھندس ناظر لازم بداند، می تواند از خدمات مشاوره ای متخصصین ذیصلاح استفاده نماید
ولی در ھر صورت تأیید نقشه ھای اجرایی و مسئولیت ھای ناشی از آن به عھده مھندس ناظر خواھد بود.
مصالح مورد استفاده در سیستم لوله کشی گاز باید قبل توسط مھندس ناظر مورد بررسی قرار گرفته و
گواھینامه ھای ساخت آنھا کنترل گردد . در صورتی که مھندس ناظر ضروری تشخیص دھد می تواند برای
اطمینان از مطابقت مصالح با مقررات این مبحث آزمایشھای لازم را بر روی مصالح انجام دھد.
ھرگاه در ضمن اجرای لوله کشی لازم باشد تغییری در نقشه ھای اجرایی صورت گیرد، باید نقشه ھای
اصلاحی تھیه و به تأیید مھندس ناظر برسد و نسخه ای از آخرین نقشه تأیید شده باید توسط مالک یا نماینده
قانونی او جھت ضبط در پرونده مشترک به شرکت گاز ناحیه ارسال گردد.
در مورد لوله کشی توکار باید کلیه مراحل کنترل کار به وسیله مھندس ناظرتا زمان صدور تأییدیه, قبل از
پوشاندن لوله کشی انجام شود.
در انتخاب مسیر عبور دودکش ھای وسایل گازسوز باید احتمال نفوذ گازھای سمی حاصل از احتراق به
فضاھای مجاور دیوارھای حامل دودکش ھا، مورد توجه قرار گرفته و پیش بینی ھای لازم برای جلوگیری از این
خطر در ھنگام طراحی دودکش ھا به عمل آید.
لوله ھای مورد استفاده در لوله کشی گاز ساختمانھای عمومی اعم از توکار یا روکار باید فولادی بدون درز بوده
و دارای گواھی ساخت از سازندگان معتبر و مورد تأیید مؤسسهء استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
ھم باشند.
کلیه اتصالات مورد استفاده در لوله کشی گاز ساختمانھای عمومی باید از نوع جوشی فولادی و بدون درز،
ساخت سازندگان معتبر و مورد تأیید مؤسسهء استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران انتخاب گردد.
محل ورود انشعاب گاز حتی الامکان باید در نزدیکترین نقطهء محدودهء ملک به شبکهء لوله کشی گازشھری
قرار گیرد.
محل ورود انشعاب نباید در جایی قرار گیرد که احتمال صدمه دیدن داشته باشد و یا به طور کلی در محل
ناامنی قرار گیرد.
کنتور باید در داخل محدودهء ملک مشترک، حتی الامکان بلافاصله پس از تنظیم کنندهء فشار قرار گیرد.
در صورتی که مکان مناسبی در نزدیکی تنظیم کنندهء فشار وجود نداشته باشد باید کنتور را در جایی نصب
کرد که در معرض جریان ھوا باشد.
در صورتی که کنتور در داخل محفظه مخصوص، که در دیوار تعبیه گردیده است، نصب شود، در این محفظه که
معمولاً بسته است باید به وسیلهء ھواکش به فضای آزاد راه داده شود؛
کنتور نباید در محل ھایی که امکان بروز و تشدید آتش سوزی دارد، نصب گردد؛
کنتور باید در مکان و وضعیتی نصب گردد که به راحتی قابل خواندن و دسترسی برای تعمیر و سرویس باشد.
ارتفاع محل نصب کنتور بر روی دیوار تا کف زمین باید حدود ١/5 متر باشد. باید کنتور طوری نصب شود که در
معرض صدمات فیزیکی قرار نداشته باشد.
فاصله کنتور از منابع تولید اشتعال از قبیل کوره، آب گرمکن باید حداقل یک متر باشد ؛
فاصلهء کنتور از سیم ھای برق که روی کار نصب شده اند باید حداقل ١٠ سانتیمتر و از کنتور برق ٥٠ سانتیمتر
باشد.
شیرھایی که در لوله کشی گاز به کار می روند باید از نوع برنجی ربع گرد توپکی باشد؛
شیر اصلی مصرف در لوله کشی گاز ساختمان باید بلافاصله بعد از کنتور نصب شود؛
شیر واحد مسکونی، در ساختمانھای دارای بیش از یک واحد مسکونی باید بر روی لوله انشعاب ھر واحد که از
لوله ھای بالارونده یا انشعاب دھندهء اصلی منشعب می گردد، در محل مناسبی که در معرض صدمات
فیزیکی نباشد ولی قابل دسترسی برای ساکنین آن ساختمان و ھر چه نزدیکتر به لولهء اصلی باشد، یک شیر
برای قطع سریع و کامل جریان گاز نصب شود؛
قطر شیرھای فرعی باید با قطر لولهء تغذیه گاز ھر آپارتمان که وارد آن آپارتمان می شود یکسان باشد؛
اگر ملکی دارای چند ساختمان مجزا باشد، ھر ساختمان به غیر از شیر قطع کنندهءاصلی باید یک شیر مسقل
قطع کننده داشته باشد ؛
برای دستگاھھای گازسوزی که مابین قفسه بندی قرار می گیرند، شیر انشعاب باید طوری نصب شود که بالاتر
از ارتفاع قفسه ھا باشد و مستقیم در بالا یا پشت دستگاه گازسوز قرار نگیرد ؛
در مورد سایر دستگاھھای گازسوز که به طور مستقل نصب می شوند از قبیل بخاری، آب گرمکن و ھمچنین در
مواردی که اجاق گاز خارج از قفسه بندی قرار می گیرد، شیر انشعاب باید در محلی غیر از پشت اجاق گازسوز
که به راحتی قابل دسترسی باشد، نصب شود ؛
حداقل فاصلهء شیر چراغ روشنایی از سقف ٨٠ سانتیمتر و از کف ١٧٠ سانتیمتر در نظر گرفته شود ؛
محور لوله شیر اجاق گاز باید موازی دیوار و در امتداد دستگاه گازسوز باشد ؛
در صورتی که لولهء انشعاب مشعل از کف موتورخانه عبور نماید، ارتفاع آن از کف باید حداقل ٥ سانتیمتر باشد
شیرھای مصرف کننده نباید داخل کابینت و یا محفظهء دربسته قرار گیرد ؛
کلیه شیرھای مصرف باید در موقع بازرسی سیستم لوله کشی نصب شده باشند ؛
در محل ھایی که شیر گاز در مجاورت کلید و پریز برق قرار میگیرد، شیر گاز باید در ارتفاع حداقل ١٠ سانتیمتر
بالاتر نصب شود.
بر روی تمام سرھای انتھایی لوله ھا باید پس از اجرای لوله کشی، یک شیر نصب گردد و دھانهء خروجی این
شیرھا با درپوش ھای دنده ای طوری مسدود شوند که با بازکردن شیر، گاز نتواند از آنھا نشت کند و تا وقتی
که دستگاھھای گازسوز به آنھا متصل نشده است، مسدود بمانند.
سرھای انتھایی در لوله کشی روکار باید در محل خود توسط بستھای فلزی به دیوار محکم گردد.
سرھای انتھایی نباید در پشت درھا واقع شود.
قطر لوله ھای گاز باید به اندازه ای باشد که بتواند گاز کافی را برای حداکثر مصرف دستگاه یا دستگاھھای
گازسوز مربوطه تأمین نماید.بدون اینکه بین کنتور و وسایل گازسوز افت فشاری بیش از 12/7 میلیمتر
ستون آب بوجود آید.
تذکر: ضریب ھمزمانی با توجه به میزان مصرف، تعداد وسایل گازسوز و سایر شرایط توسط طراح و یا مشاور
تعیین می گردد و مقدار آن بین 0.7 تا 1 در نظر گرفته شود.
حداکثر قطر اسمی مجاز لوله کشی گاز مصرفی با فشار ١٧٨ میلیمتر ستون آب، ١٠٠ میلیمتر ( ٤اینچ)
می باشد.
لوله ھای مورد استفاده در لوله کشی گاز باید از جنس فولاد سیاه باشد و می تواند بدون درز یا با درز با شد
و کلیه ء مشخصات آنھا از نظر ساخت، مواد، ابعاد، وزن، آزمایشھا و رواداری ھا ( تلرانس )با استاندارد ملی
شماره ء 3360 مطابقت داشته باشد و سطح بیرونی لوله ھا باید صاف و ھموار و سطح درونی لوله ھا باید
متناسب با فرآیند ساخت باشد.
استفاده از لوله ھای مسی با طول حداکثر ٥ متر برای اتصال سیستم لوله کشی به دستگاھھای گازسوز
ثابت با رعایت کلیهء اصول ایمنی مجاز است.
شیرھایی که بر روی لوله کشی گاز نصب می گردد، تا قطر ٥٠ میلیمتر ( ٢ا ینچ)باید از نوع برنجی و ربع گرد
توپکی و دنده ای طبق استاندارد ملی شماره ٤٠٤٧ و برای قطرھای بالاتر از ٥٠ میلیمتر باید از نوع فولادی
ربع گرد توپکی فلنجی، جوشی و یا دنده ای طبق استاندارد شرکت ملی گاز ایران به شماره ( ١١٩٤) باشد.
شیر باید در حالت بسته در مقابل فشار ھوای 0/7 بار ( ١٠پوند بر اینچ مربع)کاملاً غیرقابل نشت باقی بماند.
برای جوشکاری لوله با قطرھای زیر ٥٠ میلیمتر ( ٢ اینچ) می توان از الکترودھای با شمارهء استاندارد 6010 E
یا E6013 استفاده نمود.ولی برای جوشکاری لوله ھای با قطر ٥٠ میلیمتر ( ٢اینچ)و بالاتر، فقط استفاده از
الکترود E6010 مجاز می باشد.
نوار و پرایمر باید ساخت یک سازنده و از نظر مواد شیمیائی ھمخوانی آنھا باید مورد تأیید کارخانه سازنده
باشد
برای آب بندی اتصال ھای دنده ای لوله ھای گاز باید روی دنده ھای خارجی لوله یا وسایل اتصال را به اندازه
کافی نوار آب بندی ( تفلون) پوشانید.
در مواردی که طول لولهء بالارونده ١٥ متر یا بیشتر (ساختمانھای ٥ طبقه یا بیشتر)باشد، باید در پایین ترین
قسمت آن یک سه راھی نصب شود که طول قسمت پایین آن حداقل ١٠ سانتیمتر باشد تا ذرات داخل لوله
در این محفظه جمع شده و باعث مسدود شدن مسیر نگردد.دھانهء زیر این سه راھی باید مسدود شود.
برای تغییر دادن مسیر مستقیم لوله ھای فولادی باید از اتصالات مناسب و استاندارد استفاده نمود، مگر آن که
خم کردن لوله در محل نصب اجتناب ناپذیر باشد.در این حالت رعایت شرایط زیر الزامی است:
خم کردن لوله باید فقط با استفاده از دستگاه لوله خم کن انجام شود.
خمیدگی لوله باید کامل صاف و عاری از ھرگونه چین خوردگی، ترک خوردگی و یا سایر معایب مکانیکی باشد.
خط جو ش طولی در محل خم باید روی یکی از سطوح جانبی خم و ھرچه نزدیکتر به خط میانی این سطح، که
کمترین تنش کششی و فشاری به آن وارد می آید، قرارگیرد.
قوس خمیدگی لوله نباید بیشتر از ٩٠ درجه باشد.
شعاع انحنای قسمت داخلی خمیدگی نباید کمتر از ٦برابر قطر خارجی لوله باشد.
در قسمتی از لوله که خم می شود، نه تنھا نباید ھیچگونه خط جو ش محیطی وجود داشته باشد بلکه وسط
خمیدگی لوله باید از نزدیکترین نقطه اتصال آن لوله به لوله یا اتصالات دیگر حداقل ٢٠ برابر قطر اسمی لوله
فاصله داشته باشد.
لوله کشی روکار تا قطر ٥٠ میلیمتر ( ٢ اینچ) را می توان با استفاده از اتصالات دنده ای یا جوشکاری
برقی انجام داد.
برای اجرای لوله کشی روکار با قطر بیش از ٥٠ میلیمتر باید از جوشکاری برقی استفاده شود.
بستن یا جوش دادن یک لوله به لولهء دیگر و لوله به اسکلت فلزی ساختمان و یا به اجزاء فلزی غیرثابت
به طور مستقیم مطلقا" ممنوع است.
در مواردی که لوله از داخل دیوار، چھارچوب (در و پنجره و یا شیشه عبور می کند، باید با نصب غلاف
از ساییدگی لوله از طریق قاب در یا پنجره و یا شیشه جلوگیری به عمل آید.
فاصلهء لولهء روکار تا لوله ھای آب باید حداقل ٥ سانتیمتر باشد
کانال ھای عمودی ساختمان که لولهء گاز از آنھا عبور می کند، باید از پایین و بالا به ھوای آزاد راه
داشته باشد تا امکان جمع شدن گاز در آنھا وجود نداشته باشد. عبور لولهء گاز از داخل کانالھای مربوط به
ھواکش،آسانسور، دودکش، تھویه و امثال آن مجاز نیست.
لولهء گاز نباید با سیم و کابل برق داخلی و خارجی ساختمان تما س داشته باشد. فاصلهء سیم روکار،کلید
و پریز برق با لوله ھای گاز باید حداقل ٥ سانتیمتر باشد.
شیرھای گاز باید در ارتفاع حداقل ١٠ سانتیمتر بالاتر از کلید و پریز برق نصب شود.نصب شیر گاز در تراز پایین تر
از تراز ذکر شده و پایین تر از ارتفاع کلید و پریز در صورتی مجاز است که حداقل ١٠ سانتیمتر فاصله افقی از لبه
کلید و پریز داشته باشد.
در لوله کشی ھای افقی و قائم روکار که در معرض تغییرات حرارت قابل توجه قرار می گیرند، باید
پیش بینی ھای کافی برای مقابله با انقباض و انبساط لوله به عمل آید.
در صورتی که لوله در معرض ضربه ھای فیزیکی قرار گیرد، باید با استفاده ازغلاف فلزی و یا حفاظ مقاوم از وارد
آمدن ضربه به لوله جلوگیری نمود.
در صورت استفاده از غلاف باید در دو سر لوله، لاستیک مسدودکننده تعبیه گردد.
در صورت استفاده از غلاف می توان فضای بین لوله و غلاف را از مواد عایقی مانند قیر ھم پرنمود.
عبور لولهء گاز به صورت افقی از پشت دستگاه گازسوز باید از ارتفاعی پایین تر از سطح شعله باشد.
درصورتیکه لوله گاز بالاتر از دستگاه گازسوز قرار گیرد، باید حداقل ٥٠ سانتیمتر از سطح شعله فاصله داشته
باشد.
در صورتی که لوله کشی گاز به منظور رسیدن به پشت ساختمان از روی بام عبور کند، محل عبور لوله در روی
بام باید به نحوی باشد که در معرض برخورد با اجسام خارجی و مسیرعبور و مرور نباشد و در صورتیکه
احتمال تماس طولانی لوله با آب باران و برف وجود دارد باید پیش بینی ھای لازم برای جلوگیری از زنگزدگی
لوله به عمل آید.
در اجرای لوله کشی توکار فقط باید از اتصالات جوشی بدون درز و با روش جوشکاری برق استفاده شود.
جوشکاری باید یکنواخت و عاری از نواقص ظاھری باشد
در صورتی که لوله ھای گاز با سایر لوله ھای تأسیساتی و کابل برق در یک کانال عمودی قرار گیرند، باید
لوله ھای گاز حداقل به فاصلهء ١٠ سانتیمتر با سایر لوله ھا و کابل برق فاصله داشته باشد.
چنانچه لوله گاز در داخل کانال افقی مستقلی قرار داشته باشد، باید این کانال با ماسهء خشک پر شود.
در صورتی که امکان نفوذ آب به داخل این کانالھا وجود داشته باشد، باید اطراف کانال را قیرگونی اجرایکرده و
علاوه بر آن لوله را نیز عایق پوش نمود.کف کانال شیب داده شود.برای تخلیهء آب در انتھای کانال کفشوی روی
چاھک نصب گردد.
عبور لوله ھای توکار از داخل و یا دھانه چاه آب و فاضلاب ممنوع است.
محل عبور لوله در کف پارکینگ یا نقاطی را که اتومبیل عبور می کند باید با حفر کانال و پرکردن آن با ماسه و یا
نصب غلاف فلزی محافظت نمود تا از وارد آمدن فشار مستقیم و یا لرزش ناشی از عبور اتومبیل بر روی آن
جلوگیری گردد.
برای عبور لوله ھای توکار که در مسیر تردد ماشین آلات سنگین قرار گیرند، باید حداقل عمق کانال
یک متر باشد.
عمق لوله ھای توکار در حیاط و امثال آن باید حداقل ٤٠ سانتیمتر باشد که پس از ریختن خاک نرم حداقل به
ضخامت ١٠ سانتیمتر زیر لوله و ١٥ سانتیمتر روی لوله، یک ردیف موزائیک قرار داده شود و سپس روی
موزائیک تا سطح زمین با خاک معمولی پر و کف سازی شود.
در صورت وارد آمدن صدمه به نوارپیچی باید نوار قسمت آسیب دیده بصورت دورتا دور از لوله بازگردد.
سپس سطح لوله به اضافه حداقل ٥ سانتیمتر از ھر طرف تمیز و پرایمر زده شده و مجدد نوارپیچی گردد.
مسئولیت نھایی کنترل کیفیت در ھمهء مراحل به عھده مھندس ناظر می باشد.
سیستم لوله کشی گاز ممکن است در یک مرحله و یا به تدریج با پیشرفت کار تحت آزمایش قرار گیرد.
چنانچه قسمتی از سیستم لوله کشی، قبلاً گازدار شده باشد تحت ھیچ شرایطی قسمت ھای که بعد تحت
آزمایش ھوا قرار می گیرند، نباید به وسیلهء شیر از قسمت ھای گازدار مجزا شده باشند، بلکه باید بوسیله
درپوشھای جوشی و یا دنده ای کامل مسدود شوند به طوری که امکان نشت یا تداخل گاز و ھوا وجود
نداشته باشد.
در صورتی که تمام یا بخشی از لوله کشی توکار باشد، مراحل بازدیدھا، رفع اشکالات، آزمایش و صدور
تأییدیه باید قبل از پوشاندن لوله کشی انجام شود.
قبل از اینکه لوله کشی گاز داخل ساختمان به تجھیزات گازسوز متصل شده و مورد استفاده قرار گیرد، باید
برای اطمینان از عدم نشت لوله ھا آن را با دقت آزمایش نمود، در صورتی که قسمتی از لوله پوشانده شده و
یا در داخل کانال غیرقابل دسترسی قرار گیرد آزمایش فوق باید قبل از پوشانیدن لوله انجام شود.
برای انجام این آزمایش باید از ھوا ( یا نیتروژن) استفاده نمود.فشار آزمایش باید 0/7 بار (10پوند بر اینج مربع)
باشد برای این آزمایش باید از فشارسنجی که دامنهء کاری آن (0-15)پوند بر اینچ مربع و یا (0-2) بار مدرج
شده باشد، استفاده نمود که بتواند افت فشارھای جزئی ای را که در اثر وجود نشت در لوله کشی به وجود
می آید نشان دھد در این آزمایش باید حداقل تا مدت ٢٤ ساعت ھیچگونه افت فشاری در سیستم
لوله کشی مشاھده نشود.
برای انجام این آزمایش ابتدا تمام شیرھای انتھایی (مصرف) را در سیستم لوله کشی داخلی بسته و
شیر اصلی ورود گاز باز شود. سپس با دقت، عقربه یا شماره انداز کنتور را به مدت ١٥ دقیقه کنترل کرد.
اگر عقربه یا شماره انداز در این مدت حرکت کرد، دلیل وجود نشت در سیستم لوله کشی می باشد.
اگر عقربه یا شماره اندازه حرکتی نکرد، برای اطمینان از صحت کار کنتور باید پیلوت یکی از وسایل گازسوز را
روشن کرد و مجدد نشان دھنده را زیر نظر گرفت.در این حال عقربه یا شماره انداز باید حرکت کرده و مصرف
گاز پیلوت را نشان دھد.
برای انجام این بررسی فشارسنجی که حداکثر تا ٢٥٠ میلیمتر ستون آب مدرج شده باشد، باید به
یکی از نقاط مصرف وصل و سپس شیر اصلی گاز را باز نمود تا بعد از اینکه فشار به حد ثابتی رسید آنرا بست.
بعد از بستن این شیر اگر فشارسنج تا مدت ٣ دقیقه ھیچ افت فشاری را نشان ندھد معلوم میشود که
سیستم لوله کشی نشت ندارد.
ھر دستگاه گازسوزی که دارای سیستم دودکش و ھواکش باشد، جز زباله سوزھا، اجاق گازھای نوع با فر و
جوجه گردان، دستگاھھای گازسوزی که سیستم دودکش و یا ھواکش آنھا مستقیم به خارج ساختمان متصل
است و دستگاھھایی که برای مشعل ھای نیرو یا سیستم ھواکش فن دار طرح شده اند، باید ھمراه با
دستگاه مجھز به کلاھک تعدیل جریان دودکش کار گذارده شود.
کلاھک ھایی که ھمراه با دستگاه دودکش دار تأیید شده یا به شکل پیوسته با آن ارسال شده اند، باید
دقیقاً ھمانطوری که سازندهء دستگاه مشخص کرده است بدون ھیچگونه تغییری نصب شوند.
در پایان کار، مھندس ناظر باید از کار اجرا شده بازدید نموده ضمن صورت برداری از اشکالات، موارد را جھت
برطرف نمودن به مجری ابلاغ نماید
این وبلاگ قصد دارد پلی باشد جهت تبادل اطلاعات بازرسان گاز